การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาระดับการบริหารการเปลี่ยนแปลงของผู้บริหารสถานศึกษา ศูนย์การศึกษาพิเศษ กลุ่มสถานศึกษาสังกัดสำนักบริหารงานการศึกษาพิเศษ กลุ่ม 1 2) ศึกษาระดับสมรรถนะการใช้ปัญญาประดิษฐ์ของครูศูนย์การศึกษาพิเศษ กลุ่มสถานศึกษาสังกัดสำนักบริหารงานการศึกษาพิเศษ กลุ่ม 1 และ 3) ศึกษาการบริหารการเปลี่ยนแปลงของผู้บริหารสถานศึกษาที่ส่งผลต่อสมรรถนะการใช้ปัญญาประดิษฐ์ของครูศูนย์การศึกษาพิเศษ กลุ่มสถานศึกษาสังกัดสำนักบริหารงานการศึกษาพิเศษ กลุ่ม 1 ประชากรที่ใช้ในการวิจัย ได้แก่ ข้าราชการครูสายงานการสอนในศูนย์การศึกษาพิเศษ กลุ่มสถานศึกษาสังกัดสำนักบริหารงานการศึกษาพิเศษ กลุ่ม 1 จำนวน 607 คน กลุ่มตัวอย่างกำหนดขนาดตามตารางของ Krejcie and Morgan ได้ขนาดกลุ่มตัวอย่าง 236 คน โดยใช้วิธีการสุ่มตัวอย่างแบบหลายขั้นตอน (Multi-stage Random Sampling) ภายหลังการตรวจสอบความสมบูรณ์ ได้ข้อมูลที่นำมาวิเคราะห์จริงจำนวน 234 ชุด เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัยเป็นแบบสอบถามมาตราส่วนประมาณค่า 5 ระดับ ซึ่งผ่านการตรวจสอบความเที่ยงตรงเชิงเนื้อหาโดยผู้ทรงคุณวุฒิและการตรวจสอบความเชื่อมั่นตามเกณฑ์มาตรฐานทางวิชาการ สถิติที่ใช้ในการวิเคราะห์ข้อมูล ได้แก่ ค่าความถี่ ค่าร้อยละ ค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน และการวิเคราะห์การถดถอยพหุคูณตามวิธีนำเข้าพร้อมกัน (Enter Multiple Regression Analysis) โดยประมวลผลผ่านโปรแกรมสำเร็จรูป jamovi version 2.7.26

ผลการวิจัยพบว่า:

1. การบริหารการเปลี่ยนแปลงของผู้บริหารสถานศึกษา ศูนย์การศึกษาพิเศษ กลุ่มสถานศึกษาสังกัดสำนักบริหารงานการศึกษาพิเศษ กลุ่ม 1 ในภาพรวมอยู่ในระดับมากที่สุด (M = 4.60, SD = 0.42) เมื่อพิจารณารายด้านพบว่าอยู่ในระดับมากที่สุดทุกด้าน โดยด้านที่มีค่าเฉลี่ยสูงสุด ได้แก่ ด้านการสร้างความตระหนักและกำหนดวิสัยทัศน์เชิงดิจิทัล (M = 4.65, SD = 0.44) รองลงมาคือ ด้านการสร้างวัฒนธรรมนวัตกรรมองค์กร (M = 4.61, SD = 0.47) และด้านการสื่อสารเพื่อสร้างการยอมรับนวัตกรรม (M = 4.58, SD = 0.49) ส่วนด้านที่มีค่าเฉลี่ยต่ำที่สุด ได้แก่ ด้านการสนับสนุนทรัพยากรและการเสริมพลังอำนาจ (M = 4.54, SD = 0.51)

2. สมรรถนะการใช้ปัญญาประดิษฐ์ของครูศูนย์การศึกษาพิเศษ กลุ่มสถานศึกษาสังกัดสำนักบริหารงานการศึกษาพิเศษ กลุ่ม 1 ในภาพรวมอยู่ในระดับมากที่สุด (M = 4.61, SD = 0.40) เมื่อพิจารณารายด้านพบว่าอยู่ในระดับมากที่สุดทุกด้าน โดยด้านที่มีค่าเฉลี่ยสูงสุด ได้แก่ ด้านจริยธรรมและความรับผิดชอบในการใช้ปัญญาประดิษฐ์ (M = 4.67, SD = 0.43) รองลงมาคือ ด้านความรู้ความเข้าใจพื้นฐานและการรู้เท่าทันปัญญาประดิษฐ์ (M = 4.63, SD = 0.45) และด้านทักษะการประยุกต์ใช้ปัญญาประดิษฐ์เพื่อการจัดการเรียนรู้ (M = 4.59, SD = 0.48) ส่วนด้านที่มีค่าเฉลี่ยต่ำที่สุด ได้แก่ ด้านการประยุกต์ใช้ปัญญาประดิษฐ์เพื่อการวัดและประเมินผล (M = 4.56, SD = 0.50)

3. การบริหารการเปลี่ยนแปลงของผู้บริหารสถานศึกษาทั้ง 4 ด้าน สามารถร่วมกันพยากรณ์สมรรถนะการใช้ปัญญาประดิษฐ์ของครูศูนย์การศึกษาพิเศษ กลุ่มสถานศึกษาสังกัดสำนักบริหารงานการศึกษาพิเศษ กลุ่ม 1 ได้อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .001 (F(4, 229) = 103.14, p < .001) โดยมีค่าสัมประสิทธิ์สหสัมพันธ์พหุคูณเท่ากับ .802 ($R = .802$) และสามารถร่วมกันอธิบายความแปรปรวนของสมรรถนะการใช้ปัญญาประดิษฐ์ของครูได้ร้อยละ 64.30 ($R^2 = .643, \text{Adj } R^2 = .637$) โดยตัวแปรที่มีอำนาจในการพยากรณ์สูงสุด ได้แก่ ด้านการสร้างวัฒนธรรมนวัตกรรมองค์กร ($\beta = .320, p < .001$) รองลงมาคือ ด้านการสนับสนุนทรัพยากรและการเสริมพลังอำนาจ ($\beta = .260, p < .001$) ด้านการสร้างความตระหนักและกำหนดวิสัยทัศน์เชิงดิจิทัล ($\beta = .205, p < .001$) และด้านการสื่อสารเพื่อสร้างการยอมรับนวัตกรรม ($\beta = .181, p = .002$) ตามลำดับ ซึ่งเขียนเป็นสมการพยากรณ์ในรูปคะแนนมาตรฐานได้ดังนี้ $\hat{Z}Y = 0.205(Z{X_1}) + 0.181(Z_{X_2}) + 0.260(Z_{X_3}) + 0.320(Z_{X_4})$

คำสำคัญ: การบริหารการเปลี่ยนแปลง, ผู้บริหารสถานศึกษา, สมรรถนะการใช้ปัญญาประดิษฐ์, ครูศูนย์การศึกษาพิเศษ

The objectives of this research were to: 1) examine the level of school administrators' change management in Special Education Centers under the Special Education Bureau, Group 1; 2) investigate the level of teachers' artificial intelligence (AI) competency in Special Education Centers under the Special Education Bureau, Group 1; and 3) analyze the effects of school administrators' change management on teachers' AI competency in Special Education Centers under the Special Education Bureau, Group 1. The population comprised 607 civil service teachers in Special Education Centers under the Special Education Bureau, Group 1. The sample size of 236 was determined using Krejcie and Morgan's table through multi-stage random sampling. Following data screening, 234 complete questionnaires were utilized for statistical analysis. The research instrument was a 5-point Likert scale questionnaire, which demonstrated content validity and reliability in accordance with established academic criteria. Data were analyzed using descriptive statistics—frequency, percentage, mean, standard deviation—and inferential statistics via the Enter multiple regression analysis using jamovi version 2.7.26.

The findings revealed that:

1. The overall level of school administrators' change management in Special Education Centers under the Special Education Bureau, Group 1, was at the highest level (M = 4.60, SD = 0.42) Considering each dimension, all dimensions were at the highest level, with raising awareness and establishing a digital vision having the highest mean (M = 4.65, SD = 0.44), followed by building an organizational innovation culture (M = 4.61, SD = 0.47), and communicating for innovation acceptance (M = 4.58, SD = 0.49). The lowest mean was resource support and empowerment (M = 4.54, SD = 0.51).

2. The overall level of teachers' AI competency in Special Education Centers under the Special Education Bureau, Group 1, was at the highest level (M = 4.61, SD = 0.40). Regarding each dimension, all were rated at the highest level, led by ethics and responsibility in AI usage (M = 4.67, SD = 0.43), followed by basic knowledge and AI literacy (M = 4.63, SD = 0.45),  and AI application skills for learning management (M = 4.59, SD = 0.48). The lowest mean was AI application for measurement and evaluation (M = 4.56, SD = 0.50).

3. All four dimensions of school administrators' change management simultaneously and significantly predicted teachers' AI competency in Special Education Centers under the Special Education Bureau, Group 1, at the .001 level (F(4, 229) = 103.14, p < .001), with a multiple correlation coefficient of .802 ($R = .802$). The predictors accounted for 64.30% of the variance in teachers' AI competency ($R^2 = .643, \text{Adj } R^2 = .637$). The strongest predictor was building an organizational innovation culture ($\beta = .320, p < .001$), followed by resource support and empowerment ($\beta = .260, p < .001$), raising awareness and establishing a digital vision ($\beta = .205, p < .001$), and communicating for innovation acceptance ($\beta = .181, p = .002$). The standardized regression equation was: $\hat{Z}Y = 0.205(Z{X_1}) + 0.181(Z_{X_2}) + 0.260(Z_{X_3}) + 0.320(Z_{X_4})$.

Keywords: Change Management, School Administrators, Artificial Intelligence Competency, Special Education Center Teachers